Fregata białobrzucha
Wstęp
Fregata białobrzucha (Fregata andrewsi) to fascynujący gatunek ptaka z rodziny fregat, który gniazduje endemicznie na Wyspie Bożego Narodzenia, położonej na Oceanie Indyjskim. Oprócz swojej unikalnej lokalizacji, fregata białobrzucha wyróżnia się również specyficznymi cechami morfologicznymi oraz ekologicznymi, które czynią ją interesującym obiektem badań ornitologicznych. Niestety, ze względu na zagrożenia związane z działalnością człowieka, gatunek ten został klasyfikowany jako narażony na wyginięcie. W artykule tym przedstawimy szczegółowe informacje na temat taksonomii, morfologii, zasięgu występowania, ekologii oraz statusu ochrony fregaty białobrzuchy.
Taksonomia i historia odkrycia
Fregata białobrzucha została po raz pierwszy opisana przez Gregory’ego Macalistera Matthewsa w 1914 roku w publikacji „Austral avian record”. W swojej pracy Matthews skupił się głównie na różnicach w upierzeniu, które pozwalają odróżnić ten gatunek od innych fregat. Nadał mu nazwę Fregata andrewsi, która jest uznawana do dziś przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC). Gatunek ten jest obecnie klasyfikowany jako monotypowy, co oznacza, że nie dzieli się na podgatunki. W przeszłości fregata białobrzucha była często włączana do fregaty orlej (Fregata aquila), jednak współczesne badania potwierdziły jej odrębność.
Morfologia
Fregata białobrzucha charakteryzuje się imponującymi rozmiarami. Długość ciała wynosi od 89 do 100 cm, a rozpiętość skrzydeł oscyluje między 205 a 230 cm. Samce mają średnio 1400 g masy ciała, podczas gdy samice są nieco cięższe i osiągają około 1550 g. W obrębie tego gatunku występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Dorosły samiec ma głównie czarne upierzenie z zielonym połyskiem oraz charakterystyczną białą plamę na brzuchu. Jego dziób jest ciemnoszary i lekko zagięty, a podczas okresu godowego rozwija czerwony worek gardłowy.
Samice różnią się kolorem upierzenia; ich brzuch i pierś są białe, a dziób ma różowy odcień. Ponadto samice są większe od samców i nie mają worka gardłowego. Młode osobniki przechodzą przez różne etapy upierzenia; z wiekiem tracą brązowe pióra na głowie i zyskują białe pióra na brzuchu, co czyni je coraz bardziej podobnymi do dorosłych ptaków.
Zasięg występowania
Fregaty białobrzuche są ptakami endemicznymi Wyspy Bożego Narodzenia, gdzie gniazdują w wysokich drzewach. Ich zasięg żerowania obejmuje przyległe obszary Oceanu Indyjskiego, w tym Archipelag Malajski oraz Morze Południowochińskie. Żerują także w Morzu Andamańskim, Zatoce Tajlandzkiej i Morzu Sulu. Istnieją niepotwierdzone doniesienia o ich gniazdowaniu na Wyspach Anambas, jednak brak jest solidnych dowodów na istnienie tam kolonii tego gatunku.
Ekologia i zachowanie
Fregaty białobrzuche preferują ciepłe wody Oceanu Indyjskiego o niskim poziomie zasolenia. Spędzają większość czasu w powietrzu lub nad wodą, gdzie żerują głównie na rybach i kałamarnicach. Ich dieta obejmuje również jaja i pisklęta innych ptaków morskich oraz padlinę. Fregaty te często zbierają pokarm z powierzchni wody w locie, ale wykazują także skłonność do kleptopasożytnictwa — odbierając zdobycz innym ptakom.
Podczas sezonu lęgowego fregaty potrafią odlecieć setki kilometrów od swoich kolonii w poszukiwaniu pożywienia. Badania przeprowadzone z użyciem telemetrii satelitarnej ujawniły przypadek jednej samicy, która odbyła imponującą podróż liczącą 4000 km w ciągu 26 dni.
Lęgi i wychowanie młodych
Fregaty białobrzuche gniazdują kolonijnie i są ptakami monogamicznymi, chociaż mogą zmieniać partnera co roku. W przeciągu dwóch lat są w stanie wychować maksymalnie jedno młode. Okres składania jaj przypada głównie na marzec–maj. W 2005 roku zauważono, że większość gniazd (65,5%) znajduje się na migdałecznikach właściwych (Terminalia catappa) lub Celtis timorensis.
Ptaki preferują miejsca osłonięte przed silnymi pasatami wiejącymi z południowego wschodu. Gniazda budowane są z luźno splecionych gałęzi i winorośli przez samca, przy czym obydwa ptaki z pary aktywnie uczestniczą w wysiadywaniu jaj.
Status ochrony i zagrożenia
Zgodnie z klasyfikacją IUCN z 2022 roku, fregata białobrzucha jest uznawana za gatunek narażony na wyginięcie (VU). Wcześniej klasyfikacja zmieniała się — od 2000 roku gatunek był uznawany za krytycznie zagrożony wyginięciem (CR), a jeszcze wcześniej jako narażony (VU). Szacunkowa liczebność populacji wynosiła w 2003 roku między 2400 a 4800 dorosłych osobników.
Niestety trend liczebności populacji jest spadkowy. Główne zagrożenia dla fregat białobrzuchych to działalność rybaków — strzelanie do nich, łapanie oraz zatruwanie. Ptaki te często łapią się również w sieci rybackie. Kolonia znajdująca się w Flying Fish Cove została znacznie ograniczona przez wydobycie fosforytów oraz inne
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).