Stary Tartak (Katowice)
Wstęp
Stary Tartak to niezwykle interesująca część Murcek, która obecnie funkcjonuje jako dzielnica Katowic. Miejscowość ta ma bogatą historię, sięgającą czasów księstwa pszczyńskiego. Jej nazwa wywodzi się od tartaków, które niegdyś były tu powszechne. Pomimo przemian urbanistycznych, Stary Tartak wciąż zachowuje swój unikalny charakter, będąc świadkiem wielu ważnych wydarzeń związanych z rozwojem regionu. W niniejszym artykule przyjrzymy się historii tej dzielnicy, jej przemysłowym korzeniom oraz znaczeniu dla lokalnej społeczności.
Historia Starego Tartaku
Historia Starego Tartaku jest nierozerwalnie związana z rozwojem przemysłu w regionie. Na początku XIX wieku tereny te zaczęły rozwijać się dzięki wydobyciu rudy darniowej, wykorzystywanej do produkcji żelaza w Kuźnicy Jaroszowickiej. W okolicach Starego Tartaku znajdowały się także lasy Rudnych Kotlisk, gdzie prowadzono intensywne prace leśne i tartaczne.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że w czasach księstwa pszczyńskiego w tej części Murcek istniał punkt poboru myta, co świadczy o znaczeniu tego rejonu dla handlu i transportu. Tereny te były nie tylko miejscem wydobycia surowców, ale również ważnym szlakiem komunikacyjnym.
Tartaki w Murckach
Pierwszy tartak w Murckach powstał w 1846 roku. Zlokalizowany był przy skrzyżowaniu ulic Pawła Kołodzieja i Tartacznej. Nazywano go „Starą Piłą”. Był to niewielki zakład, który jednak odegrał kluczową rolę w rozwijaniu lokalnego przemysłu drzewnego. Wraz z upływem czasu i rosnącym zapotrzebowaniem na wyroby drewniane, tartak ten został zlikwidowany na początku XX wieku po otwarciu nowego zakładu stolarskiego w 1900 roku.
Nowy zakład był znacznie większy i nowocześniejszy niż jego poprzednik. W 1910 roku dobudowano budynek i hale montażowe, co czyniło go jednym z najnowocześniejszych tartaków na Górnym Śląsku. Obecnie dawne budynki tartaku znajdują się przy ulicy Tartacznej 26 i stanowią cenną pamiątkę historii tego miejsca.
Przemysł i wpływ na lokalną społeczność
Przemysł w Starym Tartaku miał ogromny wpływ na rozwój lokalnej społeczności. Wydobycie rudy darniowej oraz działalność tartaków przyczyniły się do wzrostu liczby mieszkańców, którzy osiedlali się w tej okolicy w poszukiwaniu pracy. Z biegiem lat Stary Tartak stał się istotnym ośrodkiem gospodarczym, który przyciągał ludzi z różnych stron.
Obecnie większość dawnych budynków kopalni Murcki została wyburzona, ale teren ten pozostaje ważnym punktem na mapie Katowic. Znajdująca się tu hałda po starej kopalni przypomina o czasach świetności przemysłu w tym rejonie oraz o wysiłkach mieszkańców związanych z jego rozwojem.
Przyroda i tereny zielone
Mimo przemysłowego charakteru Starego Tartaku, obszar ten jest również bogaty w tereny zielone. W okolicy znajduje się rejon leśny Rudnych Kotlisk, który stanowi doskonałe miejsce na spacery oraz aktywność fizyczną na świeżym powietrzu. Strumień Rów Murckowski przepływający przez ten teren dodaje mu uroku i stwarza możliwości do obserwacji lokalnej flory i fauny.
Tereny zielone są niezwykle ważne dla mieszkańców Starego Tartaku, którzy korzystają z nich zarówno w celach rekreacyjnych, jak i edukacyjnych. Przyroda stanowi doskonałe tło do organizacji różnorodnych wydarzeń kulturalnych oraz spotkań społeczności lokalnej.
Cmentarz „nowy” a historia regionu
Przy wjeździe ulicą Szarych Szeregów od strony Kostuchny znajduje się cmentarz nazywany „nowym”. Jego obecność świadczy o długiej historii osadnictwa w tym rejonie oraz o znaczeniu duchowym tego miejsca dla mieszkańców. Cmentarz jest miejscem pamięci i refleksji dla wielu rodzin związanych z historią Starego Tartaku.
Cmentarze często pełnią także funkcję edukacyjną, umożliwiając mieszkańcom i turystom zgłębianie historii regionu oraz poznawanie losów jego mieszkańców poprzez inskrypcje na nagrobkach czy architekturę pomników.
Zakończenie
Stary Tartak to miejsce o bogatej historii i znaczeniu dla regionu Górnego Śląska. Jego przemysłowe korzenie oraz piękne tereny zielone czynią go interesującym punktem na mapie Katowic. Mimo że wiele dawnych budynków zostało zniszczonych, historia tej dzielnicy nadal żyje poprzez wspomnienia mieszkańców oraz pozostałości infrastruktury przemysłowej.
Mieszkańcy Starego Tartaku mają powody do dumy ze swojego miejsca zamieszkania, które łączy bogatą historię z aktualnymi potrzebami społeczności. Dziś to teren dynamicznie rozwijający się, a jednocześnie zachowujący swoje unikalne tradycje i wartości kulturowe.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).