Suła (sielsowiet Litwa)

Wstęp

Suła to wieś położona w rejonie stołpeckim obwodu mińskiego na Białorusi, usytuowana nad rzeką Sułą. Miejscowość znajduje się około 30 km na północ od Stołpców i ma bogatą historię, która sięga XVI wieku. W przeszłości była ona świadkiem wielu zmian politycznych i społecznych, a także rozwoju architektury, co czyni ją interesującym miejscem dla badaczy historii oraz turystów. W artykule przedstawimy historię wsi, jej dawne zabudowania oraz aktualny stan majątku.

Historia Suły

Historia Suły sięga XVI wieku, kiedy to tereny te stanowiły królewszczyznę. Król Stefan Batory nadał te ziemie Michałowi Hrybunowiczowi Bajbuzie, który w 1590 roku odstąpił je księdzu Aleksandrowi Wiśniowieckiemu. Wiśniowiecki był starostą czerkaskim i to on przyczynił się do dalszego rozwoju tych terenów. Wkrótce po nim majątek przeszedł w ręce rodziny Radziwiłłów, którzy byli właścicielami Suły aż do końca XVIII wieku.

W 1793 roku, po II rozbiorze Polski, Suła znalazła się na terytorium powiatu mińskiego w guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego. Przez długi czas miejscowość była częścią różnorodnych administracji i systemów politycznych. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Suła wróciła do Polski. W dwudziestoleciu międzywojennym wieś była częścią województwa nowogródzkiego i liczyła zaledwie 117 mieszkańców, reprezentujących różne narodowości i wyznania.

Po II wojnie światowej, w 1945 roku, Suła znalazła się w granicach ZSRR, a od 1991 roku znajduje się na terytorium Republiki Białorusi. W 2019 roku wieś była już niezamieszkana, co może sugerować procesy migracyjne i zmiany demograficzne zachodzące w tym rejonie.

Dawny dwór i jego architektura

Na początku XIX wieku Łęscy, właściciele majątku, wybudowali tu klasycystyczny dwór. Był to budynek parterowy o wydłużonym prostokątnym kształcie, z płaskim dachem krytym gontem. Centralnym punktem budynku był mocno wysunięty portyk z czterema doryckimi kolumnami, podpierającymi trójkątny fronton z dużym półokrągłym oknem. Portyk służył jako podjazd dla powozów, co odzwierciedlało status jego właścicieli.

Od strony ogrodu dwór również posiadał portyk z tarasami i kamiennymi schodami. Dodatkowo przy bocznych ścianach znajdowały się dwa małe ganki kolumnowe. Tego typu architektura była charakterystyczna dla stylu klasycystycznego, który dominował wówczas w Europie.

Dwór otoczony był pięciohektarowym parkiem angielskim, który dodawał mu uroku oraz stanowił przestrzeń do rekreacji. W głębi parku znajdowała się kaplica w formie rotundy, gdzie spoczywały groby rodzinne Łęskich. Niestety obecnie kaplica jest jedynie ruiną, podobnie jak wiele innych zabudowań gospodarczych związanych z folwarkiem.

Stan zachowania zabudowań

Po wielu latach zaniedbań i braku odpowiedniej konserwacji z dawnego folwarku pozostały jedynie niektóre zabudowania gospodarcze, takie jak oficyny, kuźnia czy stajnie. Część z tych obiektów została rozebrana lub chyli się ku ruinie. Na przykład jedna z oficyn została rozebrana w 1992 roku. Mimo tego, kilka budynków jest obecnie odbudowywanych, co daje nadzieję na ich przyszłość.

Pozostałości parku również są w opłakanym stanie; ostatnie wielkie drzewo przewróciło się w 1970 roku. W latach 2006-2012 przeprowadzono prace mające na celu odbudowę dworu oraz renowację budynków gospodarczych. Rozpoczęto także remont kaplicy grobowej, co może świadczyć o chęci zachowania dziedzictwa kulturowego tego miejsca.

Kultura i dziedzictwo

Majątek w Suły został opisany w „Dziejach rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej” autorstwa Romana Aftanazego. Opis ten nie tylko dokumentuje historyczne znaczenie Suły, ale również ukazuje wpływ różnych kultur na rozwój tej miejscowości. Kultura regionu jest bogata i różnorodna; można dostrzec zarówno wpływy polskie, jak i białoruskie czy żydowskie.

Pomimo że wieś jest obecnie niezamieszkana, to jej historia oraz architektura przyciągają uwagę badaczy i turystów zainteresowanych dawnymi rezydencjami oraz życiem codziennym mieszkańców tej części Białorusi. Odbudowa dworu oraz innych budynków jest krokiem ku zachowaniu lokalnej historii i kultury.

Zakończenie

Suła to miejsce o bogatej historii i wartościowym dziedzictwie kulturowym. Choć obecnie wieś stoi pusta i zaniedbana, to jej przeszłość jako ośrodka życia społecznego oraz kulturalnego pozostaje istotnym elementem lokalnej tradycji. Odbudowa zabudowań oraz renowacja parku mogą przyczynić się do odnowienia zainteresowania tą miejscowością i jej historią. Suła jest świadectwem zmian politycznych oraz społecznych, które miały miejsce na tych terenach przez stulecia. Zachowanie tego miejsca jest ważne nie tylko dla lokalnej społeczności, ale także dla przyszłych pokoleń.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).